Blogs + podcasts

Hoe vaak maak jij je schuldig aan grensoverschrijdend gedrag?

Grenzen en grensoverschrijdend gedrag. We horen er regelmatig over, maar sta je er weleens bij stil dat niet alleen anderen jouw grenzen kunnen overschrijden, maar dat je dat zelf ook kunt doen? Hoe goed ben jij eigenlijk in het stellen van gezonde grenzen? En waarom is dat zo belangrijk voor je relaties en je eigen gezondheid?

Grenzen beschermen je. Ze helpen je om je eigen behoeften te vervullen en te voorkomen dat je wordt geleid door wat anderen willen. Veel mensen maken de behoeften van anderen belangrijker dan die van zichzelf. Zij zeggen regelmatig “ja” terwijl ze diep vanbinnen “nee” voelen. Pleasegedrag komt voort uit een traumarespons, waarbij je gelooft dat als je anderen maar tevreden houdt, de kans kleiner is dat ze je iets aandoen of buitensluiten. Voor ons stresssysteem voelt buitensluiting namelijk als een bedreiging voor ons overleven, en ons brein doet er alles aan om ons veilig te houden.

Hoe voel je dat je grenzen worden overschreden?

Je lichaam geeft signalen wanneer je grenzen worden overschreden. Misschien voel je je leeg na een gesprek met een vriendin. Het kan ook zo zijn dat je ongemak of spanning voelt in je buik, een knoop in je maag of een beklemming op je borst. Dit zijn signalen dat iemand, en dat kun jijzelf dus ook zijn, over je grenzen is gegaan. Hoe vaker je deze signalen negeert, hoe sterker ze kunnen worden. Deze signalen zijn bedoeld om je te beschermen en als je ze blijft negeren, zal je lichaam uiteindelijk aan de noodrem trekken. Dit kan resulteren in verschillende klachten, die zelfs kunnen leiden tot een volledige burn-out.

Hoe stel je gezonde grenzen?

Grenzen stellen is niet alleen noodzakelijk, maar ook een vorm van zelfliefde. Maar hoe doe je dat zonder je schuldig te voelen? Volgens Alex Howard zijn er vier stappen om je op weg te helpen:

1. Weet wat je nodig hebt – Begin met jezelf af te vragen: wat heb ik écht nodig? Wat zijn jouw behoeften? Wat voel je precies wanneer iemand, inclusief jijzelf, je grenzen overschrijdt? Door deze signalen te herkennen, kun je beter je grenzen bewaken. Je kunt ook een lijstje maken van zaken die je energie kosten en dingen die je energie geven. Dit helpt je om duidelijk te krijgen waar je grenzen liggen.

2. Wees eerlijk en duidelijk naar anderen – Het aangeven van grenzen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een simpele, duidelijke “Nee, dat werkt nu niet voor mij” is vaak genoeg. Het belangrijkste is dat je achter je eigen beslissing staat. Door eerlijk te zijn, ben je ook betrouwbaarder voor anderen, omdat ze weten dat jouw “ja” een oprechte “ja” is. Mensen willen niet opzettelijk jouw grenzen overschrijden, maar ze moeten wel weten waar die liggen.

3. Durf actie te ondernemen – Het aangeven van je grenzen is één ding, maar actie ondernemen is net zo belangrijk. Als iemand je grenzen blijft overschrijden, ongeacht wie het is, is dat belangrijke informatie voor jou. Je bent niet machteloos, je kunt iets veranderen. Als iemand structureel meer energie van je vraagt dan oplevert, overweeg dan hoe je deze persoon in je leven wilt hebben. Wat kun jij doen om ervoor te zorgen dat de ander jou niet meer zo veel energie kost? Kun je meer afstand nemen of de ander simpelweg minder invloed geven over hoe jij je voelt? Pak de regie terug over jouw energie door je grenzen beter te bewaken.

4. Luister naar je lichaam – Je lichaam is een waardevolle bron van informatie als het gaat om grenzen. Voel je spanning of onrust? Dit kunnen signalen zijn dat je grenzen worden overschreden. Leer deze signalen herkennen, zodat je ze beter kunt bewaken. Je lichaam liegt nooit.

Grenzen en relaties

Grenzen stellen kan je relaties veranderen en dat kan ongemakkelijk voelen. Sommige mensen zullen je nieuwe grenzen respecteren, terwijl anderen er juist moeite mee hebben. Dit kan leiden tot conflicten, vooral als ze gewend waren dat je altijd beschikbaar was. Dat is niet leuk, maar het is wel een teken dat je in de richting beweegt waarin je beter voor jezelf gaat zorgen. In gezonde relaties respecteren mensen elkaars grenzen, ook al betekent dat soms dat je “nee” tegen elkaar moet zeggen. Door duidelijk te zijn over wat je wel en niet wilt, creëer je juist meer verbinding in je relaties.

Zelfzorg is geen egoïsme

Grenzen stellen is een vorm van zelfzorg. En dat is geen luxe, maar een noodzaak. Als je continu anderen op de eerste plaats zet, wie zorgt er dan voor jou? Door “nee” te zeggen tegen wat niet goed voor je voelt, geef je jezelf de ruimte om “ja” te zeggen tegen de dingen die je energie geven en die jou gelukkig maken. Je hoeft jezelf niet op te offeren om een goede vriend, partner of collega te zijn. Sterker nog, door gezonde grenzen te stellen, kun je juist meer geven zonder jezelf te verliezen.

Grenzen stellen is een leerproces

Grenzen stellen is niet iets wat je van de ene op de andere dag onder de knie hebt, zeker niet als je jarenlang gewend bent jezelf weg te cijferen. Het is een proces van vallen en opstaan. Net zoals je ooit leerde lopen. Toen dacht je bij de eerste keer vallen toch ook niet: “dat lopen is niets voor mij, ik blijf de rest van mijn leven wel liggen.” Begin klein, met simpele situaties. Naarmate je er meer bewust van wordt en meer oefent, zal het makkelijker worden om ook in moeilijkere situaties je grenzen te bewaken. Het belangrijkste is dat je jezelf toestemming geeft om voor je eigen gezondheid te kiezen. Dat is geen egoïsme, dat is zelfliefde. En die zelfliefde mag, en moet, grenzeloos zijn.

Tijdens onze TraumaTrainingen gaan we uitgebreid in op het onderzoeken en bewaken van grenzen.